Trái bình bát là một loại quả dân dã quen thuộc ở miền Tây Nam Bộ, không chỉ có hương vị thơm ngon mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
- Điểm danh những lợi ích sức khỏe bất ngờ từ loại rau xuất hiện trong bữa cơm hàng ngày
- Ăn rau cải rổ có tác dụng gì? Khám phá giá trị dinh dưỡng tuyệt vời cho cơ thể
Cây bình bát (na xiêm, đào tiên) thuộc họ Annonaceae, là loài thân gỗ nhỏ, cao trung bình 5 - 7m. Cành bình bát khi non có lông nhưng khi già thì trơn nhẵn. Lá bình bát thuôn dài hình mác, mọc so le, nhọn ở đầu, dài khoảng 15cm, mặt lá nổi rõ gân, có lông tơ ở mặt dưới, cuống có lông.
Hoa bình bát mọc ra từ kẽ lá, thành cụm 2 - 4 hoa vàng. Các cánh hoa có độ dày khác nhau, cánh ở ngoài thường to hơn và có lông tơ còn cánh ở trong nhỏ hơn và nhẵn. Đài hoa có 3 phiến hình tam giác, phủ lông ở mặt ngoài. Tràng hoa gồm 2 vòng.

Quả bình bát hình trái tim. Lúc còn non, quả có màu xanh và mùi rất đặc trưng. Lúc già, lớp vỏ quả bình bát chuyển dần sang màu vàng hoặc vàng xen đỏ. Thịt quả bình bát hơi ngà vàng hoặc trắng, gồm nhiều lớp hạt xếp chồng lên nhau như quả na, có thể ăn được. Quả bình bát khi chín thơm thoang thoảng, ăn có vị chua ngọt xen chát nhẹ.
Công dụng của quả bình bát
Công dụng của bình bát theo y học hiện đại
Kháng khuẩn, kháng nấm, ức chế quá trình phát triển của một vài vi khuẩn như Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Mycobacterium smegmatis, vi khuẩn nhiễm trùng hệ thống hô hấp, trực khuẩn lỵ. Bởi lẽ, thành phần của nó có axit kaur – 16 – en – 19 – oic. Lưu ý, trái này không có tác dụng đối với Candida Albicans, Trichophyton mentagrophytes, Aspergillus niger và Helminthosporium sp.
Tiêu diệt côn trùng, ấu trùng, chấy rận, sâu bọ nhờ chất squamocin.
Tác dụng gây độc với tế bào ung thư phổi, ung thư mũi hầu và ung thư kết tràng ở người; ung thư bạch cầu dòng lympho ở chuột nhắt trắng.

Công dụng của bình bát theo y học cổ truyền
Còn đối với đông y, công dụng rõ rệt nhất của cây bình bát là:
Sát trùng vết thương, kháng khuẩn, chống viêm.
Chữa bệnh bướu cổ, đái tháo đường, tiêu chảy, kiết lỵ, ghẻ lở.
Trừ sâu bọ và chấy rận.
Lợi tiểu, nhuận tràng, làm mát cơ thể.
Chống trầm cảm, giúp an thần.
Chữa mề đay, lao phổi.
Cải thiện các vấn đề về xương khớp.

Lưu ý khi sử dụng quả bình bát
Mặc dù quả bình bát tương đối an toàn và có nhiều công dụng nhưng khi dùng làm dược liệu chữa bệnh vẫn nên lưu ý:
Không để nhựa bình bát dính trực tiếp lên mắt hoặc da để tránh bị mẩn ngứa do dị ứng.
Các bài thuốc chữa bệnh từ quả bình bát cần kiên trì thực hiện thời gian dài mới thấy được tác dụng.
Quả bình bát có mùi thơm nên dễ hấp dẫn côn trùng. Vì thế, cần bảo quản dược liệu ở nơi thoáng mát, không có côn trùng xâm nhập và không bị ẩm thấp để tránh nấm mốc gây ảnh hưởng đến chất lượng dược liệu.
Bình bát có tính hàn nên không dùng cho người có tỳ vị yếu.
Thành phần của quả bình bát và quả thanh long kỵ nhau, nếu kết hợp có thể tạo nên chất độc nguy hiểm. Vì thế, không nên dùng chung hai loại quả này.